ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନେପାଳରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟୁଥିବା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା, ଭୂମିକମ୍ପ, ବନ୍ୟା ଓ ଭୂସ୍ଖଳନ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଣା ତଥା ରହସ୍ୟଜନକ ଲୋକକଥା ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥାଏ।
ନେପାଳୀ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମାଜରେ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ଆପ୍ତବାକ୍ୟଟି ହେଉଛି “ସତୀ ଲେ ସାରେପେକୋ ଦେଶ” (Sati le Sarapeko Desh), ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି “ଏକ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀର ଅଭିଶାପପ୍ରାପ୍ତ ଦେଶ”। ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପାଇଁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଭୌଗୋଳିକ କାରଣକୁ ଦାୟୀ କରୁଥିବା ବେଳେ, ନେପାଳର ଇତିହାସରେ ଏହି କାହାଣୀ ଆଜି ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ।
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗାଥା ଓ କାଜୀ ଭୀମ ମଲ୍ଲ: ଏହି ଦାରୁଣ କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନେପାଳର କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାରେ ମଲ୍ଲ ରାଜବଂଶ ଶାସନ କାଳରେ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ଦରବାରରେ କାଜୀ ଭୀମ ମଲ୍ଲ ନାମକ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାପର, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସେନାପତି ଥିଲେ।
ନେପାଳ ଓ ତିବ୍ଦତ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ଭୀମ ମଲ୍ଲଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗଦାନ ଥିଲା। ତେବେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧିପାଉଥିବା ଲୋକପ୍ରିୟତା ଓ କ୍ଷମତାରେ ଈର୍ଷାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଦରବାରର ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ରାଜାଙ୍କ କାନ ଭରିଥିଲେ।
ରାଜାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯେ ଭୀମ ମଲ୍ଲ ସିଂହାସନ ହଡ଼ପ କରିବାକୁ ଗୁପ୍ତ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ରଚୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ, କୌଣସି ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ନକରି ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସିଂହ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ନିଷ୍ଠାପର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ସତୀ ପ୍ରଥା ଏବଂ ସେହି ସ୍ମରଣୀୟ ଅଭିଶାପ: ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅକାଳ ଓ ଅନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭୀମ ମଲ୍ଲଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭୁବନଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଥିଲେ। ସେତେବେଳର କୁପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଭୁବନଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିତାରେ ସତୀ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା।
ଚିତାରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଗଭୀର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୁବନଲକ୍ଷ୍ମୀ ନେପାଳର ଶାସକ ଓ ଏହି ଧରଣୀକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସେ କହିଥିଲେ ଯେ “ଯେପରି ଜଣେ ନିରୀହ ଓ ନିଷ୍ଠାପର ମଣିଷକୁ ବିନା ଦୋଷରେ ବଳି ଦିଆଗଲା, ସେହିପରି ଏହି ଦେଶ ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷମତାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦାସର୍ବଦା ଅସ୍ଥିରତା, ସଂକଟ ଓ ତ୍ରାସଦୀ ଦେଇ ଗତି କରିବେ।”
ସେହିଦିନଠାରୁ “ସତୀ ଲେ ସାରେପେକୋ ଦେଶ” ପ୍ରବାଦଟି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ଆଜି ବି ଯେତେବେଳେ ନେପାଳରେ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିବା, ରାଜନୈତିକ ସଂକଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆସେ, ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଏହି ପ୍ରବାଦକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି।
ବିଜ୍ଞାନ କହେ ଯେ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର କୋମଳ ଭୌଗୋଳିକ ସଂରଚନା ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ନେପାଳର ବନ୍ୟା ଓ ଭୂମିକମ୍ପର ପ୍ରକୃତ କାରଣ। ତଥାପି, ଏହି ଇତିହାସ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ଅନ୍ୟାୟ, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ପରିଣାମ ଗୋଟିଏ ସମାଜ ଓ ଦେଶ ପାଇଁ କେତେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ।
