ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୦/୦୭: ଦକ୍ଷିଣ–ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ଭାରତକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ସବୁ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ ପରିମାଣର ବର୍ଷା ହୁଏ ନାହିଁ। କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ୟା ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚାଷ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବର୍ଷାର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ତାରତମ୍ୟର ପଛରେ ଅନେକ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ କାରଣ ରହିଛି।
ଆରବ ସାଗର ଶାଖାର ଆର୍ଦ୍ର ପବନ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଉପରକୁ ଉଠିବାରୁ ପାହାଡ଼ର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ପବନ ପାହାଡ଼ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ତାହାର ଆର୍ଦ୍ରତା କମିଯାଏ। ଫଳରେ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମିର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ଷାଛାୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ି ତୁଳନାମୂଳକ କମ୍ ବର୍ଷା ପାଏ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଶାଖା ଉତ୍ତର–ପୂର୍ବ ଭାରତର ପାହାଡ଼ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରି ଅଧିକ ବର୍ଷା କରାଏ। ପରେ ଏହି ପ୍ରବାହ ଗଙ୍ଗା ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇଥାଏ। ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଧୀରେ ଧୀରେ କମିବାରୁ ପୂର୍ବ ଭାରତ ତୁଳନାରେ ଉତ୍ତର–ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାଧାରଣତଃ କମ୍ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ।
ନିମ୍ନଚାପ, ଅବପାତ ଏବଂ ମୌସୁମୀ ଅକ୍ଷରେଖାର ଅବସ୍ଥା ବର୍ଷାର ବଣ୍ଟନକୁ ଦିନକୁ ଦିନ ବଦଳାଇପାରେ। ଅକ୍ଷରେଖା ହିମାଳୟ ନିକଟକୁ ସରିଲେ ଉତ୍ତର–ପୂର୍ବ ଓ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷା ବଢ଼ିପାରେ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ବର୍ଷାର ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ିଥାଏ।
ଏଲ୍ ନିନୋ, ଲା ନିନା, ଭାରତ ମହାସାଗର ଦ୍ୱିଧ୍ରୁବ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ଭଳି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ମୌସୁମୀ ବାୟୁକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ତଥାପି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ସଙ୍କେତ ଆଧାରରେ ସମଗ୍ର ଋତୁର ନିଶ୍ଚିତ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିହେବ ନାହିଁ; ଅନେକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକାସାଙ୍ଗରେ କାମ କରେ।
ଚାଷୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ମୋଟ ବର୍ଷା ତୁଳନାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ସ୍ୱଳ୍ପମିଆଦି ପୂର୍ବାନୁମାନ ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ। ଚାଷ କାମ, ଜଳସେଚନ ଏବଂ ଯାତ୍ରା ଯୋଜନା କରିବାବେଳେ ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ଜିଲ୍ଲାଭିତ୍ତିକ ସତର୍କତା ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ଅତିବର୍ଷା ସତର୍କତା ଥିଲେ ନଦୀ, ନାଳ ଓ ଜଳମଗ୍ନ ରାସ୍ତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଜରୁରୀ।
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବର୍ଷାର ତୀବ୍ରତା ଓ ଚରମ ଘଟଣାର ଝୁମ୍ପକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବନ୍ୟା କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ଘଟଣାକୁ ଏକମାତ୍ର କାରଣ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଦରକାର। ସହରୀକରଣ, ନାଳ ଅବରୋଧ ଏବଂ ଜଳାଶୟ ହ୍ରାସ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଳବନ୍ଦୀକୁ ଗୁରୁତର କରିପାରେ।
